یکی از مهمترین تجهیزات تأسیسات صنعتی، دیگ بخار است که عملیات تولید بخار برای مصارف صنعتی و برخی از سیستم‌های تأسیساتی را به عهده دارد. دیگ بخار در واقع یک سیستم انتقال یا تبدیل انرژی است که در آن انرژی نهفته در سوخت های فسیلی مانند گاز، گازوئیل یا مازوت به انرژی گرمایی تبدیل می‌شود. این دستگاه شامل محفظه احتراق بسته‌ای است که مایعات درآن تحت دما و فشار قوی قرار گرفته و تبدیل به بخار با فشاری قوی می‌شوند.
نحوه عملکرد دیگ بخار
بخار هم به صورت مستقیم از طریق سوخت مصرفی (ذغال سنگ، احتراق گاز، گازوئیل، چوب و…) و یا با استفاده از انرژی‌های پاک مانند خورشیدی، هسته ای و … ، و هم به روش غیر مستقیم مانند: بازیافت حرارت‌های ائتلافی در فرایندها یا حتی تجهیزات (توربین گازی) تولید شود.
بطور کلی دیگ‌های بخار به 2 دسته زیر تقسیم می‌شوند:
دیگ بخار آتش در لوله یا فایرتیوب (fire tube)
دیگ بخار آب در لوله یا واترتیوب (water tube)
البته با استفاده از انرژی‌های پاک مانند انرژی خورشیدی وهسته ای در تجهیزات مربوطه (راکتورهای هسته ای) می توان در مقایسه های بزرگ بخار سوپر هیت تولید نمود.
تعمیر و سرویس دیگ های بخار
در فرآیند تعمیر و سرویس دیگ های بخار توجه به ساختار تشکیل دهنده و نیز بازرسی های دوره ای می تواند به عمر این تجهیز مهم و حیاتی صنعت کمک کند. گروه صنعتی فامکو به عنوان تشکیلاتی مهندسی و خبره در زمینه تعمیر و سرویس انواع بویلر توانسته است خط مشی منظم و هدفمند به جهت بازگردانی و احیای این تجهیز مهم داشته باشد. تعمیر و سرویس صحیح بویلر از لحاظ ایمنی و کارکرد بسیار مهم و حیاتی است. در حالت کلی تعمیر بویلر شامل موارد زیر می شود:
🔻رسوب زدایی از قسمت های داخلی و سایر قسمت های در تماس با سیال
🔻دوده زدایی و جرم گیری از محفظه احتراق و لوله های بویلر
🔻تعویض لوله های بویلر در صورت لزوم
🔻تعویض کوره اصلی یا تعمیر آن
🔻تعمیر کوره برگشتی
🔻تعمیر یا تعویض دریچه ها و اتصالات مشکل دار در ساختار بویلر
🔻تعمیر یا تعویض تجهیزات کنترل و شیرآلات بویلر
🔻تعویض و تعمیر محل های آتش دان و درب های بویلر
🔻تعمیر و سرویس اساسی تجهیزات مکانیکی و الکتریکی مشعل بویلر و تنظیم اجزای به کار رفته در ساختار بویلر
دیگ بخار در چه صورت به تعمیرات نیاز پیدا می کند؟
رسوب زیاد بر روی لوله ها یا محفظه آبگیر دیگ بخار
دفرمه شدن شبکه ها و کوره در اثر خشک کار کردن دیگ بخار
ترک و نشتی آب از سر لوله های دیگ بخار
ترک در شبکه ها و محل قرارگیری لوله ها
عمل نکردن تجهیزات کنترلی مانند سوپاپ های اطمینان، لِوِل کنترل ها و …
کاهش راندمان: کاهش تولید بخار یا افزایش مصرف سوخت
صدای غیرعادی: شنیدن صداهای غیرعادی مانند لرزش یا ضربه
افزایش دود و آلودگی: افزایش دود و آلودگی در هنگام احتراق
افزایش فشار یا دمای آب دیگ: افزایش غیرعادی فشار یا دمای آب دیگ
چه عواملی بر هزینه تعمیر دیگ بخار تاثیر می‌گذارند؟
نوع دیگ بخار: ظرفیت، نوع سوخت و پیچیدگی سیستم
میزان خرابی: شدت آسیب دیدگی قطعات
هزینه قطعات یدکی: قیمت قطعات اصلی و مصرفی
هزینه نیروی کار: دستمزد متخصصین تعمیر
مکان تعمیر: هزینه‌های حمل و نقل و اقامت در صورت نیاز
جوشکاری دیگ بخار
جوشکاری ظروف تحت فشار علی الخصوص دیگ بخار نیاز به مهارت و تجربه کافی دارد.جوشکار این ظروف بایستی دارای گواهینامه معتبر باشد. با این حال قبل از شروع جوشکاری، از جوشکار مربوطه تست جوش گرفته شده تا از مهارت شخص اطمینان کسب شود.بعد از اطمینان از مهارت جوشکار و آماده سازی شبکه جهت جوشکاری و پیش گرم کردن الکترود E7018 به میزان گفته شده در استاندارد های جاری ، عملیات جوشکاری آغاز و پله به پله مورد نظارت و بازرسی کارشناس ما قرار می گیرد.
انواع خرابی دیگ بخار
خرابی تجهیزات کنترلی
۲ آیتم سطح آب و فشار بخار در دیگ های بخار کنترل می شوند. عدم عملکرد صحیح تجهیزات کنترلی باعث آسیب به بویلر خواهد شد.به این دلیل، استفاده از تجهیزات کنترلی استاندارد در زمان تعمیرات بویلر بسیار حائز اهمیت می باشد.عملکرد تجهیزات کنترلی باید به صورت مداوم توسط اپراتور دیگ بخار بررسی شود و در چک لیستهای بازدید روزانه و هفتگی یادداشت شود. در صورت نیاز به تعمیرات بویلر در این قسمت، سریعا این تجهیزات باید با تجهیزات استاندارد جایگزین شده یا تعمیر شوند. تست عملکرد تجهیزات کنترلی پس از تعمیر و یا تعویض،ضروری است.
خرابی نسوزکاری
در قسمت هایی از دیگ برای ایجاد عایق یا جلوگیری از افزایش حرارت، موادی که باعث سوختن آن می شود. نسوز توسط سیمان نسوز یا پتو نسوز انجام می شود. با گذشت زمان و اعمال حرارت مداوم در قطعات نسوز، عایق های آسیب دیده و تعمیر دیگ بخار باید در این قسمت انجام شود. به عنوان مثال: در اطراف مشعل، داخل شیر دسترسی (لوله دسترسی)، داخل درب های جلوی دیگ، پنجره جداکننده پاس ۲ و پاس ۳ در دیگ های پشت خشک و … نسوز وجود دارد.
سیمان معمولی در این قطعات بی فایده است و به سرعت آن را از بین می برد. برای تعمیر باید از سیمان نسوز یا پتوی نسوز استفاده شود. این خرابی با خاموش کردن دیگ و باز کردن درب دیگ قابل تشخیص است. معمولاً خاموش کردن و باز کردن درب های محفظه احتراق در بازرسی دوره ای که باید سالانه انجام شود انجام می شود. اگر در سطوح نسوز ساخته شده با سیمان ترک مشاهده شود باعث تعمیر دیگ نمی شود.
خرابی عایق کاری بیرون
جهت جلوگیری از اتلاف انرژی و همچنین حذف سطوح داغ بیرونی بویلر، سطح بیرونی بوسیله عایق پشم سنگ ( معمولا به ضخامت ۵۰ میلیمتر) یا پشم شیشه پوشیده شده و روی آن ورق محافظ قرار می گیرد.معمولا در اثر نشتی در اتصالات بیرونی مانند آبنما، لول کنترل، خروجی بخار، خروجی سوپاپ اطمینان و … ، عایقکاری آسیب دیده و از بین می رود.
قبل از ترمیم،باید عایقکاری نشتی از اتصالات به صورت کامل بر طرف شده و سپس در صورت مشاهده عایق آسیب دیده ، عایقکاری در آن قسمت باز شده و صورت کامل ترمیم می گردد.